Anahtar Çıkarımlar:
- Çatal, orijinal blok zincirine benzeyen bir kod değişikliğidir; iki ‘çatal’ rahatça bir arada bulunur.
- Hard fork, bir kripto para protokolünde önceki blok zinciri sürümleriyle uyumsuz olan radikal bir değişikliktir.
- Yumuşak çatal, bir kripto para protokolünde geriye dönük olarak uyumlu kalmasını sağlayan bir değişikliktir.
Blockchain’de Çatal Nedir?
Programlama açısından çatal, açık kaynaklı bir kod değişikliğidir. Genellikle, çatallanan kod orijinal blok zincirine benzer ancak önemli değişiklikler içerir ve iki ‘çatal’ rahatça bir arada var olur. Kripto para birimleri merkezi olmayan ağlar olduğundan, bir ağdaki tüm katılımcıların – düğümler olarak bilinir – birlikte düzgün bir şekilde çalışması için aynı kurallara uyması gerekir. Bu kurallar dizisi ‘protokol’ olarak bilinir.
Bir protokoldeki tipik kurallar arasında blok zincirindeki bir bloğun boyutu, madencilerin yeni bir blok madenciliği için aldıkları ödüller ve çok daha fazlası yer alır. Blok zincirlerinin merkezi olmayan yapısı, ağdaki düğümlerin blok zincirinin paylaşılan durumuna ilişkin bir anlaşmaya (yani fikir birliğine) varabilmeleri gerektiği anlamına gelir.
Bizans Generalleri Probleminden mutabakata kadar blok zinciri hakkında her şeyi Üniversite makalemizde öğrenin Blockchain Nedir?
Bir Çatalın İşlevi
Kripto para dünyasında çatallanma daha çok temel bir değişikliği uygulamak veya orijinaliyle benzer (ancak eşit olmayan) özelliklere sahip yeni bir varlık oluşturmak için kullanılır.
Ağ düğümlerinin tümünün hemfikir olduğu oybirliği protokolünde, tek bir blok zinciri ağın doğru olduğunu iddia ettiği doğrulanmış verileri (işlemleri) içerir. Bununla birlikte, ağda blok zincirinin durumu üzerinde anlaşmaya varamayan düğümler varsa, iki kola ayrılma (çatallanma) mümkündür.
Kriptoda iki tür çatal vardır: sert çatallar ve yumuşak çatallar.
Sert Çatallar Nedir?
Hard fork, bir kripto para protokolünde önceki sürümlerle uyumsuz olan radikal bir değişikliktir. Bu, eski protokole (çatallanma öncesi) sahip düğümlerin işlemleri işleyemeyeceği veya çatallanma sonrası (daha yeni) blok zincirine yeni bloklar gönderemeyeceği anlamına gelir; benzer şekilde, çatallanmış (daha yeni) zincirdeki herhangi bir işlem eski zincirde geçerli değildir. Tüm düğümler ve madenciler, yeni çatallı zincirde yer almak istiyorlarsa protokolün en son sürümüne yükseltme yapmak zorundadır.
Hard Fork Örnekleri
Ethereum Shapella
Ethereum Shapella hard fork’u, Şangay Yükseltmesinin bir parçası olarak Nisan 2023’te hayata geçti. İşlevlerinden biri, doğrulayıcıların Beacon Zincirinden ETH almalarına nihayet izin vermektir.
Şanghay Yükseltmesi hakkında her şeyi okuyun.
Planlı ve tartışmalı çatallar
Duruma bağlı olarak, sert çatallar planlı ya da tartışmalı olabilir.
Planlı çatallanmalarda düğümler gönüllü olarak yazılımlarını yeni kurallara uyacak şekilde yükseltir ve eski sürümü geride bırakır. Güncelleme yapmayanlar, çok az kişinin kullanacağı eski zincirde madencilik yapmaya devam ediyor.
Ancak topluluk içinde yükseltme konusunda bir anlaşmazlık varsa, çatal tartışmalı olarak kabul edilir. Bu noktada, protokol genellikle iki uyumsuz blok zincirine çatallanır – iki farklı kripto para birimi üretir. Her iki blok zincirinin de kendi toplulukları vardır ve geliştiriciler inandıkları ya da tercih ettikleri bir tanesini seçerler.
Yeni bir çatal orijinal blok zincirini temel aldığından, orijinal blok zincirindeki tüm işlemler de yeni çatala kopyalanır. Örneğin, bir kullanıcının Coin A adında bir kripto paradan 100 jetonu varsa ve bu kripto paraya dayalı bir hard fork Coin B adında yeni bir kripto para yaratırsa, kullanıcı ayrıca 100 Coin B alır.
Yumuşak Çatallar Nedir?
Yumuşak çatal, bir kripto para protokolünde geriye dönük olarak uyumlu kalmasını sağlayan bir değişikliktir. Özünde, güncellenmemiş düğümler, yeni protokol kurallarına uydukları sürece işlemleri işlemeye ve blok zincirine yeni bloklar göndermeye devam edebilirler. Bu tür bir çatallanma, (neredeyse) tüm düğümlerin yükseltilmesini ve yeni sürüm üzerinde anlaşmasını gerektiren sert bir çatallanmanın aksine, yeni kurallara uyum sağlamak için yükseltme yapan madencilerin yalnızca çoğunluğunu gerektirir.
Yumuşak Çatal Örneği
Bitcoin SegWit
Genellikle SegWit olarak bilinen Segregated Witness, Bitcoin protokolünde Ağustos 2017’de etkinleştirilen bir soft fork yükseltmesidir. Her bloğa daha fazla işlemin dahil edilmesine izin vererek Bitcoin ağının işlem kapasitesini artırdı.
SegWit, dijital imzayı işlem verilerinden ayırarak işlemlerin boyutunun küçülmesini sağlar. Bu ayrım, etkin blok boyutu sınırını artırarak, blok boyutu sınırının kendisini artırmadan her bloğa daha fazla işlemin dahil edilmesini sağlar. Bu artan kapasite, işlem ücretlerini düşürür ve BTC işlemlerinin hızını artırır.
Yumuşak bir çatal olan SegWit, Bitcoin protokolünde geriye dönük uyumlu bir yükseltme olup, ağın kullanıcıları tarafından kademeli olarak benimsenmesine olanak tanır. Bu, yazılımın yeni sürümüne yükseltme yapmayan kullanıcıların ağa katılmaya devam edebilecekleri, ancak SegWit’in avantajlarından yararlanamayacakları anlamına gelmektedir.
Blockchain Çatalları Üzerine Son Sözler
Çatallar, kripto projelerinin ve dijital varlıklarının önemli bir parçasıdır. Bir kullanıcı topluluğunu, bir çatalla birlikte gelen güncellemelerin taraftarları ve karşıtları olarak bölebilir ve kripto fiyatlarını etkileyebilirler. Çatallar, kripto paraları ve jetonları tutarken veya satın almayı düşünürken göz önünde bulundurulması gereken bir faktördür. Satın almadan önce, kripto projeleri i çin nasıl DYOR yapılacağına ilişkin 101 makalemizi okuyun.
Durum Tespiti ve Kendi Araştırmanızı Yapın
Bu makalede listelenen tüm örnekler yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Bu tür bilgileri veya diğer materyalleri yasal, vergi, yatırım, finansal veya diğer tavsiyeler olarak yorumlamamalısınız. Burada yer alan hiçbir şey, Crypto.com tarafından herhangi bir madeni para, jeton veya diğer kripto varlıklarına yatırım yapmak, satın almak veya satmak için bir talep, öneri, onay veya teklif teşkil etmez. Kripto varlıkların alım satımından elde edilen getiriler, bulunduğunuz ülkede sermaye kazancı vergisi de dahil olmak üzere vergiye tabi olabilir.
Geçmiş performans, gelecekteki performansın garantisi veya öngörücüsü değildir. Kripto varlıkların değeri artabilir veya azalabilir ve satın alma fiyatınızın tamamını veya önemli bir miktarını kaybedebilirsiniz. Bir kripto varlığı değerlendirirken, mümkün olan en iyi kararı vermek için araştırma ve durum tespiti yapmanız çok önemlidir, çünkü herhangi bir satın alma işlemi tamamen sizin sorumluluğunuzda olacaktır.