Paranın Tarihi, Bölüm 1 – Takastan Para Birimine

Toplumun takastan para birimine nasıl evrildiğine dair kısa bir tarih dersi ve insanlığın DeFi’ye evrimini anlamak için temel bilgiler.

Feb 05, 2024
|

Anahtar Çıkarımlar:

  • Kripto paranın nasıl ortaya çıktığını anlamak için paranın tarih boyunca geçirdiği evrimi incelemek gerekir.
  • Takas, mal ve hizmetlerin bir değişim aracı olmaksızın doğrudan değiş tokuş edildiği orijinal ticaret şeklidir.
  • Hayvancılık ve bitkisel ürünler gibi büyük faydası ve güvenilirliği olan emtialar paranın en eski biçimleriydi.
  • İdeal bir ticaret aracı kabul edilebilirlik, taşınabilirlik, dayanıklılık, tekdüzelik, bölünebilirlik, kıtlık, tanınabilirlik ve değer istikrarı gibi niteliklere sahip olmalıdır.
  • Modern banknotlar, değerleri için sosyal ve yasal bir mutabakata dayanır.

Giriş

Bitcoin’in ortaya çıkışını ve kripto piyasasının nasıl işlediğini anlamak, paranın tarihi hakkında bilgi sahibi olmayı gerektirir. İnsanlar neden takastan meta paraya geçtiler? Altın standardı nedir ve fiat ve nihayetinde kripto para birimine nasıl ulaştık? Bu iki bölümlük dizi, paranın kökenlerini araştırıyor ve mevcut finansal sistemimizin temeli olan modern para biriminin ortaya çıkışına kadar olan tarihi anlatıyor.

Paranın Tarihi - Takastan Para Birimine

Mısır İçin Bir İnek: Tarih Öncesi Para ve Takas

Takas, ticaretin orijinal şekli olarak kabul edilir. Bu sistemde, katılımcılar para gibi bir değişim aracı kullanmadan doğrudan mal veya hizmetleri diğer mal veya hizmet lerle değiştirirler.

Takas ölçeklenebilir değildir.

Bir ekonomi büyüdükçe, bireyler belirli malların üretiminde daha uzmanlaşır ve doğrudan mübadele için muhatap bulmak zorlaşır. Bunu aşmanın tek yolu dolaylı değişimdir; başka bir deyişle bir değişim aracıdır.

Neolitik Devrim sırasında insan toplumu avcılıktan tarıma geçmiştir. Artan nüfus ticareti ve bir değişim aracına olan ihtiyacı canlandırdı. Yeniden kullanılabilirliği ve likiditesi en yüksek olan emtialar, ticaret için en uygun nesneler haline geldi. Tarım toplumlarında, hayvancılık ve bitkisel ürünler gibi mallar ideal ticaret aracıları olarak öne çıkmıştır.

Ancak, hayvancılık ve bitkisel ürünler para yerine geçebilecek açıklara sahiptir.

İlk olarak, tarım ürünleri çabuk bozulabilir. Örneğin meyveler sadece bir aya kadar saklanabilir. İkinci olarak, bölünemezler. Örneğin sığırları bölmek mümkün değildir; ancak bir baş sığır değerlidir ve birden fazla ürünle takas edilebilir.

Sonuç olarak, insanlar yavaş yavaş deniz kabukları, işlenmiş taşlar ve tuzlar dahil ancak bunlarla sınırlı olmamak üzere para için daha dayanıklı ve bölünebilir araçları benimsedi.

Ticaret için İdeal Bir Ortamı Ne Oluşturur?

Modern ekonomistler ticaret araçları için aşağıdaki niteliklerin ideal olduğunu öne sürmüşlerdir:

  • Kabul edilebilirlik: Likidite için yaygın olarak kabul edilebilir
  • Taşınabilirlik: Taşıması kolay
  • Dayanıklılık: Aşınma ve yıpranmaya dayanabilir
  • Tekdüzelik: Değiştirilebilir bir forma sahiptir
  • Bölünebilirlik: Daha küçük kupürlere bölünebilir
  • Kıtlık: Kıt ve arz kolayca şişirilemez
  • Tanınabilirlik: Kolayca ayırt edilebilir
  • Sabit Değer: Günlük işlemler için sabit değer

İlk örnekleri yukarıdaki kriterlere göre karşılaştıralım:

MÖ 1000: Standartlaştırılmış Sikkeler Ortaya Çıkıyor

Metal paranın en eski şekli M.Ö. 1000 yıllarında Çin’de Zhou hanedanlığı döneminde yaratılmıştır. Bronzdan yapılmış küçük bıçaklar ve kürekler şeklinde geliyordu. Bir devlet tarafından üretilen ilk sikkelerin MÖ yedinci yüzyılda Hindistan, Çin ve Ege Denizi çevresindeki şehirlerde ayrı ayrı ortaya çıktığı görülmektedir.

Metal, tarım ürünleri veya deniz kabukları gibi diğer değişim araçlarına göre birçok ideal özellik sağlar. Sikke basma işlemi yüksek vasıflı işçilik gerektirdiğinden metal sikkeler daha az bulunur ve dolayısıyla para işlevi görmeye daha uygundur.

Batı dünyasındaki en eski sikkeler esas olarak MÖ yedinci yüzyılın sonlarındaki Demir Çağı Anadolu ‘su ve Lidya Krallığı ile ilişkilidir. Helenistik dönem boyunca Yunan kültürü bilinen dünyanın büyük bir kısmına yayılmıştır. Bununla birlikte, tüccarlar Yunan sikkelerini Avrupa’dan Orta Doğu’ya yaydılar.

Klasik dönem Yunan sikkelerinin teknik ve estetik açıdan yüksek bir seviyeye ulaştığı dönemdir. Daha büyük şehirler, genellikle bir yüzünde koruyucu tanrı ya da tanrıçalarının portresi, diğer yüzünde ise şehrin sembolü bulunan bir dizi ince gümüş ve altın sikke üretmiştir. Tipik olarak şehrin adını detaylandıran yazıtlar da ortaya çıkmaya başladı.

Banknotlar: Taşıması Daha Hafif

Tang hanedanlığı döneminde (MS 618-907) Çinli tüccarlar ve toptancılar büyük ticari işlemlerde bakır sikke kullanımından kaçınmak istiyorlardı. Bir tarafın diğerine belirli bir zaman dilimi içinde ödeme yapmayı taahhüt ettiği alacak senetleri düzenlemek gibi parlak bir fikir buldular.

Kağıt para Song Hanedanlığı döneminde (MS 960-1279) kullanılmaya başlanmış ve madeni paralarla birlikte kullanılmıştır. Hükümet kısa süre sonra kağıt para basmanın ekonomik avantajlarını gözlemledi ve bu mevduat sertifikalarını ihraç etmeleri için seçilmiş mevduat dükkanlarına tekel hakkı verdi. 12. yüzyılın başlarına gelindiğinde, tek bir yılda basılan banknot sayısı yıllık 26 milyon dizelik nakit paraya ulaşmıştı.

13. yüzyılda kağıt para Avrupa’da Marco Polo ve Rubruck’lu William gibi gezginlerin anlattıklarıyla tanındı. Yuan Hanedanlığı döneminde kâğıt para kullanımı Marco Polo’nun Seyahatnamesi ‘nde “Büyük Kaan Kâğıt Gibi Bir Şey Haline Getirdiği Ağaç Kabuklarının Ülkesinin Her Yerinde Para Yerine Geçmesine Nasıl Sebep Oldu?” başlıklı bir bölüme konu olmuştur.

Ortaçağ İtalya’sında ve Flandre’da para tüccarları, büyük miktarlarda parayı uzun mesafelere taşımanın güvensizliği ve pratik olmaması nedeniyle senet kullanmaya başladılar. Senetler başlangıçta şahsen kaydediliyordu, ancak kısa süre sonra meblağın kimin elindeyse ona ödenmesi için yazılı bir emir haline geldi. Bu banknotlar normal banknotların öncülü olarak görülebilir.

Banknotları Değerli Kılan Nedir?

Modern banknotun geçerliliği toplumsal ve yasal mutabakata dayanmaktadır.

Bir altın sikkenin değeri, metalin herhangi bir içsel özelliğinden kaynaklanmak yerine, serbest bir piyasada mal alışverişi yapan bir toplumun arz ve talep mekanizmasının bir yansımasıdır. 17. yüzyılın sonlarına gelindiğinde, bu yeni kavramsal bakış açısı banknotların çıkarılmasına yol açmıştır. Ekonomist Nicholas Barbon, paranın “mübadele kolaylığı için bir yasa tarafından yaratılan hayali bir değer” olduğunu yazmıştır.

Kalıcı banknot ihracını başlatan ilk banka İngiltere Merkez Bankası olmuştur. 1694 yılında Fransa’ya karşı savaşı finanse etmek için para toplamak amacıyla kurulan banka, 1695 yılında hamiline senedin değerini talep üzerine ödeme vaadiyle senet ihraç etmeye başladı. Başlangıçta kesin bir miktara kadar el yazısıyla yazılır ve mevduat veya borç olarak verilirdi. Sabit kupürlü banknotların basımına doğru kademeli bir geçiş yaşandı ve 1745’e gelindiğinde 20 ila 1.000 sterlin arasında değişen standart basılı banknotlar basılmaya başlandı. Alacaklının adını ve kasiyerin imzasını gerektirmeyen tam basılı banknotlar ilk olarak 1855 yılında ortaya çıktı.

Takastan Bitcoin’e

Paranın evrimindeki bir sonraki aşama, altına sabitlenmiş itibari para biriminin yükselişini ve kripto para biriminin ortaya çıkışını içeriyor. Paranın Tarihi serimizin 2. Bölümünde bu geçişi tetikleyen olaylar ve daha fazlası hakkında bilgi edinin.

Durum Tespiti ve Kendi Araştırmanızı Yapın

Bu makalede listelenen tüm örnekler yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Bu tür bilgileri veya diğer materyalleri yasal, vergi, yatırım, finansal veya diğer tavsiyeler olarak yorumlamamalısınız. Burada yer alan hiçbir şey, Crypto.com tarafından herhangi bir kripto varlığına yatırım yapmak, satın almak veya satmak için bir talep, tavsiye, onay veya teklif teşkil etmeyecektir. Kripto varlıkların alım satımından elde edilen getiriler, bulunduğunuz ülkede sermaye kazancı vergisi de dahil olmak üzere vergiye tabi olabilir. Crypto.com ürünlerinin veya özelliklerinin herhangi bir açıklaması yalnızca açıklama amaçlıdır ve bir onay, davet veya talep teşkil etmez.

Ayrıca, Crypto.com Borsası ve burada açıklanan ürünler Crypto.com Ana Uygulamasından farklıdır ve Crypto.com Borsasındaki ürün ve hizmetlerin kullanılabilirliği yargı yetkisi sınırlarına tabidir. Crypto.com Borsasına erişmeden önce, lütfen aşağıdaki bağlantıya bakın ve Spot Ticaret için coğrafi olarak kısıtlanmış herhangi bir yargı alanında olmadığınızdan emin olun.

Geçmiş performans, gelecekteki performansın garantisi veya öngörücüsü değildir. Dijital varlıkların değeri artabilir veya azalabilir ve satın alma fiyatınızın tamamını veya önemli bir miktarını kaybedebilirsiniz. Dijital bir varlığı değerlendirirken, mümkün olan en iyi kararı vermek için kendi araştırmanızı ve durum tespitinizi yapmanız çok önemlidir, çünkü herhangi bir satın alma işlemi tamamen sizin sorumluluğunuzda olacaktır.

Etiketler

Money

Arkadaşlarınla paylaş

Kripto yolculuğunuza başlamaya hazır mısınız?

Crypto.com'da bir hesap oluşturmak için tüm bilgilerin adım adım anlatıldığı kılavuzdan faydalanın

Şimdi Başla düğmesine tıklayarak kişisel verilerinizi nasıl kullandığımızı ve koruduğumuzu açıkladığımız Crypto.com Gizlilik Bildirimi metnini okuduğunuzu kabul etmiş olursunuz.
Mobile phone screen displaying total balance with Crypto.com App

Common Keywords: 

Ethereum / Dogecoin / Dapp / Tokens